Rasy i linie pszczoły miodnej

Hodowane przez nas pszczoły należą do gatunku pszczoła miodna właściwa (Apis mellifera). W obrębie tego gatunku wyróżniamy kilka odmian geograficznych, zwanych rasami. W Polsce, prócz naturalnie występującej pszczoły środkowoeuropejskiej hoduje się pszczoły kraińskie, które są najliczniej utrzymywaną rasą oraz kaukaskie, włoskie i krzyżówki różnych ras.

Środkowoeuropejska (Apis mellifera mellifera)

Rasa miodna, mało rojna, o słabym rozwoju wiosennym, odporna na choroby, doskonale przystosowana do naszego klimatu, do lat 60-tych ubiegłego wieku występująca w ok. 80% pasiek. Oszczędnie gospodaruje zapasami zimowymi. Tworzy raczej zwarte kłęby zimowe. Pszczoła ta jest dość duża, o ciemnym ubarwieniu i stosunkowo gęstym, szarobrunatnym owłosieniu. Ma charakterystyczny, krótki języczek. Do jej wad należy duża płochliwość i agresywność.

Kaukaska (Apis mellifera caucasia)

Wyjątkowo pracowita, tworzy niezbyt silne rodziny, które mocno kitują gniazda, czysta rasowo jest pszczołą łagodną. Masowo pojawiła się w Polsce w latach 60-tych ubiegłego wieku. Krzyżując się z pszczołą środkowoeuropejską potrafiła dawać 5 razy więcej miodu niż miejscowe pszczoły. Po skrzyżowaniu z innymi rasami pszczół, w drugim pokoleniu staje się agresywna. Pszczoła o ciemnym pancerzu i bardzo gęstym, srebrzystoszarym owłosieniu. Posiada najdłuższy języczek, co pozwala jej na zbiór nektaru z kwiatów o długich kielichach.

Kraińska (Apis mellifera carnica)

Cechą charakterystyczną jest łagodność i łatwość w prowadzeniu. Wykazuje szybki rozwój wiosenny i dobrą zdolność dostosowywania liczby robotnic do dostępności pożytków. Zimą utrzymuje małe, oszczędne rodziny, a wiosną intensywnie rozbudowuje czerwienie. Wadą może być skłonność do rójek przy przegęszczeniu gniazda. Rozpowszechniana od lat 80-tych ubiegłego wieku, dzisiaj najpopularniejsza w Polsce. Dzięki łagodności, odporności na choroby czerwiu i wydajności, uznawana jest za rasę modelową zarówno w pasiekach hobbystycznych, jak i zawodowych. Pszczoła niejednolicie ubarwiona. Jej ciało pokryte jest ciemnoszarym włosem, a odwłok zdobią jasne, filcowate pasy. Cechuje je smukła budowa i dłuższy języczek, co umożliwia efektywne zbieranie nektaru z roślin o głębokich kielichach. W wyniku prowadzonych prac hodowlanych, uzyskano łagodne linie o małej rojliwości.

Włoska (Apis mellifera ligustica)

Pochodzi z Półwyspu Apenińskiego. Od pozostałych ras hodowanych w Polsce, wyróżnia się jasnych ubarwieniem, z żółtymi paskami na odwłoku. Jest to pszczoła łagodna, nierojliwa, niepłochliwa, dobrze trzyma się plastrów w czasie przeglądów. Łatwo wyszukuje nowe pożytki. Matki czerwią intensywnie i wydajnie, aż do zimy, przez co rodziny osiągają bardzo dużą siłę.
Wadą tej rasy jest niska odporność na choroby, skłonność do rabunków i błądzenia.
Z powodu długiego czerwienia, zużywają w czasie zimowli dużo pokarmu, dlatego w naszych warunkach klimatycznych wymagają pozostawienia większej ilości zapasów zimowych. Niestety słabo zimują.
Ze względu na swoje zalety pszczoła włoska posłużyła do wyhodowania wielu nowych ras pszczół.

Buckfast

Nie jest klasyczną rasą geograficzną. Została wyhodowana w Anglii, w latach 20. XX w. w wyniku skrzyżowania 7 ras pszczół: A. m. ligustica (Północne Włochy), A. m. mellifera (Wielka Brytania), A. m. mellifera (Francja), A. m. anatolica (Turcja) i A. m. cecropia (Grecja). Buckfast zawiera geny również dwóch ras pszczół afrykańskich – A. m. sahariensis i A. m. monticola.

Robotnice buckfast są duże lub średnie, wyróżniają się żółtymi paskami na odwłoku. Jest to pszczoła nierojliwa, łagodna, bardzo dobrze znosząca zimowlę. Główną zaletą buckfasta jest pracowitość. Pszczoła ta dynamicznie i szybko buduje dużą i silną rodzinę, która utrzymuje maksymalną efektywność przez całą wiosnę i lato. Dość dobrze sprawuje się na wczesnych pożytkach. Jedną z głównych cech buckfastów jest niska skłonność do rójki. Wykazuje odporność na chorobę roztoczową. Do wad należą: płochliwość i skłonność do rabunków.
Matki pszczele buckfast czerwią obficie – nawet do 3 000 jaj dziennie – dlatego jest to znakomita pszczoła do powiększania pasieki i tworzenia nowych rodzin, odkładów pszczelich. Jej niekorzystną cechą jest również to, iż przy krzyżówkach z pszczołą miejscową, w dalszych pokoleniach mogą stać się bardzo agresywne.
Pamiętajmy zatem by nie rozmnażać jej w swoich pasiekach a matki sprowadzać z pasiek hodowlanych.